Historia schronisk

Pojawienie się schronisk w okolicach Zakopanego było spowodowane rozwojem turystyki tatrzańskiej. Za jej ojca uważa się Stanisława Staszica, który wędrował w latach 1803 – 1805. Pierwsi turyści w Tatrach odwiedzali głównie Dolinę Kościeliską i Morskie Oko. Szlaki turystyczne oraz schroniska powstawały w wyniku działalności powstałego w 1873 roku Węgierskiego Towarzystwa Karpackiego oraz Towarzystwa Tatrzańskiego powstałego niewiele później.

Większość schronisk powstawało najpierw jako szałasy narciarskie lub schrony dla pasterzy. Intensywny rozwój turystyki wymagał coraz większej ilości miejsc noclegowych dla turystów przemierzających długie górskie szlaki dlatego też z upływem lat szałasy przekształcały się w schroniska, z których możemy korzystać po dzień dzisiejszy. Obecnie w Tatrach polskich jest siedem schronisk górskich.

Każde ze schronisk ma własna historię. Wiele nich spłonęło, lub uległo zniszczeniu w wyniku lawiny bądź huraganu. Najstarsze schronisko nad Morskim Okiem spłonęło aż dwukrotnie w roku 1865 i 1898, a jego odbudowa nastąpiła dopiero po II Wojnie Światowej. Dziś stary budynek schroniska chroniony jest jako obiekt zabytkowy. Pozostałe schroniska w Tatrach powstawały pod koniec XIX i na początku XX wieku.

Podobnie ma się historia schroniska w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, które powstało najpierw jako kamienny schron. Z biegiem czasu i rozwojem turystyki zostało rozbudowane, a w 1945 spłonęło. Polskie Towarzystwo Tatrzańskie wybudowało nowe schronisko dopiero w 1953 roku i służy ono turystom do dziś.

Ciekawą historię ma również schronisko na Hali Ornak. Na początku funkcjonował tam jedynie szałas pasterski, który z biegiem lat modernizowano i przebudowywano. W czasie rwania II Wojny światowej schronisko służyło partyzantom radzickim i kurierom tatrzańskim jako przystanek w drodze na Węgry. W 1945 roku schronisko uległo zniszczeniu w czasie walk Niemców z partyzantami. W 1948 roku wybudowano schronisko na Małej Polanie Ornaczańskiej, i funkcjonuje ono do dnia dzisiejszego.

Podobną dramatyczną historię posiada schronisko w Dolinie Chochołowskiej, które spłonęło niemal w ostatnich dniach wojny. W Dolinie stacjonowały bowiem oddziały partyzantów polskich i radzieckich. W wyniku walk z oddziałami hitlerowskimi schronisko zapaliło się od pocisków artyleryjskich. Budowę dzisiejszego schroniska, które znajduje się w miejscu spalonego budynku rozpoczęto w 1951 roku z inicjatywy Polskiego Związku Narciarskiego. Zdarzało się również, że schroniska ulegały zniszczeniu w wyniku śnieżnych lawin.

Tak stało się ze schroniskiem na Hali Kondratowej. Powstało ono w 1910 roku jako schron narciarski, który już rok później został zniszczony przez lawinę. Z biegiem lat w miejscu tym zbudowano, a następnie zmodernizowano schronisko, na które w 1953 roku spadł 30 tonowy głaz niszcząc zachodnią część schroniska. Kamienny głaz spoczywa obok schroniska do dnia dzisiejszego.

Ideą przewodnią powstania schronisk górskich było zapewnienie miejsca do spania i posiłku ludziom, którzy przemierzali górskie szlaki i często nie mieli możliwości dotarcia do Zakopanego. Odwiedzali je głównie taternicy i osoby, które przemierzały długie szlaki górskie. Służyły one również jako baza wypadowa do wędrówek w wysokie szczyty Tatr, kiedy trwały one od świtu do nocy.

Obecnie ta idea jest po części wypaczana, wraz ze wzrostem popularności turystyki górskiej, większość schronisk jest zajęta przez spędzających tam urlopy turystów. Bywa, że noclegi, w okresie wakacji, trzeba rezerwować z wyprzedzeniem kilkumiesięcznym. Dla turystów schodzących z gór wieczorami pozostaje spanie na podłodze na karimacie. Schroniska zamiast dawać schronienie podróżnikom zamieniły się w hotele umożliwiające spędzanie wakacji w górach.